nieuws uit NO-Overijssel

Carbid is traditie

Waarnemend burgemeester Wiggers van Hardenberg sluit zich aan bij het grote koor van burgervaders die pleiten voor een verbod op vuurpijlen en knalvuurwerk. Maar dat verbod op knallen slaat niet op het gebruik van carbid, “want dat is traditie!’’

Het is maar de vraag wat je onder traditie verstaat. Carbidschieten gebeurt al tientallen jaren, maar op grote schaal schieten met melkbussen is nog niet zo oud: pas in de jaren ‘80 kwamen veel melkbussen beschikbaar omdat boeren overstapten op melktanks. En in Noordoost-Overijssel is de laatste bus pas in 1999 in ontvangst genomen, zodat daar het schieten met een hele batterij melkbussen nog maar 20 jaar gebruikelijk is.

En bovendien: is traditie iets wat zonder meer moet blijven? De discussie over Zwarte Piet laat zien dat niets vanzelfsprekend is. Overigens is die discussie voor even verplaatst naar onze oosterburen. Daar wordt nog volop Driekoningen gevierd. Dit jaar zijn 330.000 kinderen op pad gegaan om geld voor het goede doel in te zamelen. Deze zogenoemde ‘Sternsinger’ zijn verkleed als de drie wijzen, die in de loop der tijd zijn veranderd in drie koningen. De kinderen zingen liedjes en schrijven met krijt boven de deur 20*c+m+b+20, de afkorting van Christus Mansionem Benedicat: Christus zegene dit huis.

Maar de letters staan ook voor de namen van de drie koningen, namelijk Caspar, Melchior en Balthasar. Drie mannen van verschillende leeftijd en met verschillende huidskleur, om aan te geven dat de hele (toenmalig bekende) wereld eer betuigt aan Jezus.
Probleem bij onze oosterburen was dat er in de meer afgelegen gebieden zoals langs de grens met Noord- en Oost-Nederland geen gekleurde mensen woonden, zodat een blank kind zwart geschminkt moest worden. Maar ook in de steden en dorpen waar wel geschikte Balthasars waren te vinden was en is het vaak een blank feestje.

Dat zwart schminken gebeurt nog vaak, wat tot soms heftige discussies leidt. Nog niet zoals met de anti-blackface beweging in Nederland, met protesten, demonstraties en een tegenbeweging die af en toe geweld gebruikt, maar in de ingezonden brieven in kranten en op sociale media gaat het er wel hard aan toe.
“Sind ge­schminkte Stern­singer ras­sistisch?”, luidde enkele dagen geleden de kop in een Oostenrijkse krant, want ook daar gaan de kinderen verkleed op pad.
Het blijkt wel dat er steeds minder zwart geschminkte kinderen meedoen. Einde van een traditie? Meer praktisch: zowel schminken als afschminken duurt lang, je krijgt het in je kleren, het is niet goed voor je huid maar het belangrijkste en erg passend bij deze tijd: de kinderen willen herkenbaar op de foto staan.

Misschien gaat het zo ook wel met de traditie van melkbusschieten. Oude bussen gaan stuk en er komen geen nieuwe bij. Of je moet de speciale, splinternieuwe, 60 liter bussen willen kopen op de website melkbusshop.nl Daar moet dan wel even 235 euro per stuk voor neergeteld worden. Maar ach, als het vuurwerk straks verboden wordt heeft men toch geld genoeg voor dit soort geknal.